Zasady realizacji programu OW w 2026

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU
„OPIEKA WYTCHNIENIOWA”
DLA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO – EDYCJA 2026

§ 1. Zasady ogólne

1. Regulamin określa zasady realizacji Programu „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026, zwanego dalej „Programem”.
2. Program realizowany jest zgodnie z Programem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026.
3. Program finansowany jest ze środków Funduszu Solidarnościowego, o którym mowa w ustawie z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym.
4. Celem głównym Programu jest wsparcie członków rodzin lub opiekunów osób z niepełnosprawnością poprzez umożliwienie uzyskania doraźnej, czasowej pomocy w formie usługi opieki wytchnieniowej, tj. odciążenie od codziennych obowiązków łączących się ze sprawowaniem opieki nad osobą z niepełnosprawnością przez zapewnienie czasowego zastępstwa w tym zakresie.
5. Usługi opieki wytchnieniowej mają charakter czasowy i służą regeneracji psychofizycznej opiekunów z niepełnosprawnością oraz zabezpieczeniu potrzeb osoby z niepełnosprawnością.

§ 2. Rekrutacja do Programu

1. Adresatami Programu są członkowie rodzin lub opiekunowie sprawujący bezpośrednią opiekę nad:
   a) osobami posiadającymi orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 5 i art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
   b) dziećmi od ukończenia 2 roku życia do ukończenia 16. roku życia posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności,
2. Zgłoszenie przystąpienia do Programu następuje przez złożenie:
   a) Karty zgłoszenia do Programu „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026 (zgodnie z załącznikiem nr 7 do Programu Ministra Rodziny i polityki Społecznej „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026),
   b) Kserokopii aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia równoważnego.
3. Zgłoszenia będą przyjmowane w określonym przez Ośrodek czasie, który będzie nie krótszy niż 7 dni kalendarzowych i nie dłuższy niż 21 dni od dnia ogłoszenia naboru uczestników do Programu. Kolejność zgłoszeń nie ma wpływu na wynik naboru uczestników do Programu.
4. Zgłoszenie do Programu nie jest równoznaczne z przyznaniem usług opieki wytchnieniowej.
5. W przypadku złożenia niekompletnego zgłoszenia Realizator poinformuje o występujących w zgłoszeniu uchybieniach, które powinny zostać usunięte w wyznaczonym przez Ośrodek terminie pod rygorem pozostawienia zgłoszenia bez rozpatrzenia.
6. Zgłoszenia podlegają weryfikacji formalnej. Ocena formalna polega na sprawdzeniu kompletności złożonych dokumentów, w tym ważności orzeczenia o niepełnosprawności/stopniu niepełnosprawności/orzeczenia równoważnego.
7. Realizator zastrzega sobie możliwość przyznania uczestnikowi Programu mniejszej ilości godzin w stosunku do limitów określonych w Programie. Będzie to uzależnione od zapotrzebowania na tę formę pomocy wynikającego z ilości złożonych zgłoszeń oraz możliwości finansowych Realizatora.
8. W przypadku uczestników Programu, którzy złożyli wniosek o przyznanie opieki wytchnieniowej nad więcej niż jedną osobą z niepełnosprawnością liczba przyznanych godzin będzie pomniejszona i wyniesie 140 godzin usług opieki wytchnieniowej dla każdej z nich.
9. Planowana liczba opiekunów dzieci posiadających orzeczenie o niepenosprawności oraz osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, którym zostaną przyznane usługi opieki wytchnieniowej : 21 osób. w tym:
   a) Planowana liczba opiekunów dzieci posiadających orzeczenie niepełnosprawności : 10 osób
   b) Planowana liczba opiekunów osób posiadających znaczny stopnień niepełnosprawności (w tym orzeczenia równoważne): 11 osób
10. W pierwszej kolejności realizowane będą wnioski członków rodzin lub opiekunów sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobą z niepełnosprawnością, która stale przebywa w domu i nie korzysta np. z ośrodka wsparcia, z placówki pobytu całodobowego, z warsztatu terapii zajęciowej, szkoły i placówki, o których mowa w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881), nie uczy się lub nie studiuje, którzy nigdy nie korzystali ze wsparcia w formie usług opieki wytchnieniowej.
11. W następnej kolejności nieaktywni zawodowo członkowie rodzin lub opiekunowie sprawujący bezpośrednią opiekę nad osobą z niepełnosprawnością, którzy mają ograniczone możliwości podejmowania aktywności zawodowej ze względu na konieczność opiekowania się osobą z niepełnosprawnością i jednocześnie nigdy nie korzystały ze wsparcia w formie usług opieki wytchnieniowej.
12. Osoby, którym nie przyznano usługi z powodu wykorzystania limitu środków zostaną wpisane na listę rezerwową. W przypadku rezygnacji osoby zakwalifikowanej do Programu będzie zapraszana kolejna osoba z listy rezerwowej, przy czym w pierwszej kolejności będą brane pod uwagę osoby, które nigdy nie korzystały z usług opieki wytchnieniowej.
13. Osobom, które legitymują się czasowym orzeczeniem o niepełnosprawności pomoc będzie przyznawana na okres obowiązywania orzeczenia. Wydłużenie terminu wykorzystania przyznanego limitu godzin będzie możliwe po dostarczeniu nowego, aktualnego orzeczenia wskazującego na spełnianie kryteriów programowych.
14. Realizator poinformuje pisemnie o przyznaniu lub odmowie przyznania usług opieki  wytchnieniowej.
15. Osoba, której przyznano usługi opieki wytchnieniowej w ramach Programu zobowiązana będzie do pisemnego potwierdzenia uczestnictwa w Programie (załącznik nr 1). Brak potwierdzenia w wyznaczonym terminie będzie równoznaczne z rezygnacją.
16. Momentem rozpoczęcia świadczenia usług jest chwila podpisania umowy z wybraną przez uczestnika Programu osobą świadczącą usługi.

§ 3. Zakres realizacji usług opieki wytchnieniowej

1. W godzinach realizacji usług opieki wytchnieniowej nie mogą być świadczone wobec osoby z niepełnosprawnością inne usługi o analogicznym charakterze finansowane ze środków publicznych.
2. Usługi opieki wytchnieniowej świadczone są przez osoby spełniające wymagania określone w Programie „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026.
3. Usługi opieki wytchnieniowej mogą świadczyć osoby pełnoletnie, niebędące członkami rodziny osoby z niepełnosprawnością, jej opiekunem prawnym ani osobą faktycznie zamieszkującą z osobą z niepełnosprawnością, które:
   a) posiadają dokument potwierdzający uzyskanie kwalifikacji w zawodach o charakterze opiekuńczym, medycznym lub pomocowym, w szczególności: asystent osoby z niepełnosprawnością, pielęgniarka, opiekun medyczny, opiekun osoby starszej, pedagog, psycholog, terapeuta zajęciowy, fizjoterapeuta lub w innych zawodach – za zgodą Realizatora, albo
   b) posiadają co najmniej 6-miesięczne, udokumentowane doświadczenie w udzielaniu bezpośredniej pomocy osobom z niepełnosprawnościami, w tym w ramach pracy zawodowej lub wolontariatu.
4. Dopuszcza się możliwość wskazania przez uczestnika Programu osoby, która będzie świadczyła usługi opieki wytchnieniowej, pod warunkiem że osoba ta spełnia wymagania, o których mowa w ust. 3, oraz zostanie zaakceptowana przez Realizatora.
5. W przypadku świadczenia usług opieki wytchnieniowej na rzecz dzieci lub osób małoletnich, osoby świadczące usługi muszą spełniać warunki określone w art. 21 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich.
6. Niedopuszczalne jest świadczenie usług opieki wytchnieniowej przez:
   a) członków rodziny osoby z niepełnosprawnością,
   b) opiekuna prawnego osoby z niepełnosprawnością,
   c) osobę faktycznie zamieszkującą z osobą z niepełnosprawnością.
7. Usługi opieki wytchnieniowej dla członka rodziny (członków rodziny) lub opiekuna (opiekunów) sprawującego bezpośrednią opiekę nad więcej niż jedną osobą z niepełnosprawnością muszą być realizowane w tym samym czasie, z zastrzeżeniem zapewnienia adekwatnej opieki, stosownie do potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
8. Maksymalna długość nieprzerwanego świadczenia usługi opieki wytchnieniowej w ramach pobytu dziennego wynosi 12 godzin dla jednego uczestnika Programu. Usługi opieki wytchnieniowej w ramach pobytu dziennego mogą być świadczone w godzinach 6.00-22.00.
9. Uczestnik Programu, któremu przyznano pomoc w postaci usługi opieki wytchnieniowej
   nie ponosi odpłatności za realizację usługi w ramach Programu.
10. Usługi opieki wytchnieniowej polegają na zastępowaniu członka rodziny/opiekuna osoby z niepełnosprawnością, w bieżących czynnościach życia codziennego dotyczących zabezpieczenia potrzeb osoby z niepełnosprawnością, takich jak: w czynnościach samoobsługowych (np. utrzymanie higieny osobistej), w przemieszczaniu się poza miejsce zamieszkania (np. spacer, udanie się do placówki zdrowia, sklepu, itp), w podejmowaniu aktywności życiowej i komunikowaniu się z otoczeniem.
11. Rodzaj i zakres godzinowy usług opieki wytchnieniowej powinien być uzależniony od osobistej sytuacji uczestnika Programu, z uwzględnieniem stopnia i rodzaju niepełnosprawności osoby z niepełnosprawnością, nad którą uczestnik Programu sprawuje opiekę
12. Opiekun wytchnieniowy ma prawo odmówić zrealizowania usług, po uprzednim powiadomieniu Realizatora, gdy:
    a) usługa wykracza poza zakres czynności opiekuna wytchnieniowego,
    b) w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu uczestniczki/ka Programu lub opiekuna wytchnieniowego,
    c) w przypadkach, w których okoliczności wskazują na możliwość wyrządzenia szkody osobom trzecim lub łamania przepisów prawa.
13. Uczestnik programu/opiekun prawny jest zobowiązany do ustalania z opiekunem wytchnieniowym terminów usług w czasie umożliwiającym ich zorganizowanie.

§4. Postanowienia końcowe

1. Opiekun wytchnieniowy i uczestnik Programu mają obowiązek traktowania się z szacunkiem.
2. Każdy uczestnik ma prawo do:
   a) udziału w zaplanowanych formach wsparcia,
   b) decydowania o rodzaju pomocy, z której chce skorzystać,
   c) zgłaszania uwag i oceny form wsparcia, którymi został objęty w realizowanym Programie.
3. Osoba, której przyznano usługi opieki wytchnieniowej w ramach Programu zobowiązana jest do:
   a) wcześniejszego poinformowania asystenta o nieobecności w terminie umówionego spotkania,
   b) udziału w badaniach monitorujących.
4. W przypadku zmiany danych zawartych w zgłoszeniu, w tym rezygnacji z usług opieki wytchnieniowej w ramach Programu, uczestnik jest zobowiązany poinformować o tym niezwłocznie Realizatora.
5. W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia zarówno opiekun wytchnieniowy jak i uczestnik Programu zobowiązani są w miarę możliwości do niezwłocznego powiadomienia odpowiednich służb i Realizatora Programu.
6. Opiekun wytchnieniowy zobowiązany jest do realizacji zleconych czynności z zachowaniem należytej staranności, jak również zabezpieczenia i zachowania w tajemnicy – zarówno w trakcie trwania umowy, jak i po jej ustaniu – wszelkich informacji i danych osobowych, nie będących jawnymi, do których uzyska dostęp w związku z realizacją powierzonych zadań.
7. Opiekun wytchnieniowy oraz uczestnik przystępując do Programu, wyrażają jednocześnie zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zawartych, dla potrzeb niezbędnych do realizacji Programu „Opieki wytchnieniowej” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego– edycja 2026.
8. Osoby bezpośrednio związane z realizacją programu oraz biorące w nim udział zobowiązane są do przestrzegania niniejszego regulaminu.
9. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie stosuje się zapisy Programu „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego– edycja 2026.